Varis Tedavisi
Varis nedir ?
Varis toplardamar genişlemesinin genel adıdır. Ancak varis dediğimiz zaman genelde alt ekstremite toplardamarlarının genişlemesini anlarız. Makattaki toplardamar genişlemesidir ve varisin bir türüdür. Ancak bu bölge varislerine genelde hemoroid denmektedir.Varikosel de erkeklerde rastlanan bir diğer varis şeklidir.
Varis nasıl ortaya çıkıyor?
Her organın kullandığı kanı kalbe taşıyan toplardamarı vardır. Bu damarların içindeki kapakçıklar ve çevrelerini saran kas dokusunun hareketi ile bu kan, kalbe doğru yöneltilir. Kapakçıkların çeşitli nedenlerle bozulması, damar çevresindeki kasların yetersiz kalması varislerin oluşmasına neden olan başlıca faktörlerdir.
Ailedeki kılcal ve orta büyüklükteki varisler de genetik yapı kusuru olarak çocuklarda ortaya çıkabilmektedir.
Gebelik de önemli etkenlerdendir. Hamileler bacaklarında varisleri varsa mutlaka varis tedavi merkezlerine başvurmalıdır. Gebelerde bacak damarları içinde artmış olan basınç nedeni ile toplar damarların variköz genişlemeleri sıklıkla olabilir. Ve yine yeterli dolaşım hızı olamayacağından VENÖZ STAZ ve bunun sonrasında da TROMBOFLEBİTLER ( toplar damar pıhtısı ) olabilir. Bu hastalık annenin sağlığını tehdit eder. Pıhtının kopup uzak yerlere gidebilmesi daha ciddi hastalıkların da ortaya çıkmasına neden olabilir. Varisi olan bütün hastalarda da bu pıhtı teşekkülü tehditi söz konusudur.
Yani HAMİLELERİN, hele hele varisi olanlarının mutlaka en geç gebeliğin SON ÜÇ AYINDA damar doktoruna başvurması GEREKLİDİR.
Varisin ilk belirtisi nedir?
Görsel belirtiler ortaya çıkmadan evvel kişi bacaklarında huzursuzluk hisseder. Uzun süre ayakta kalmakla bacaklarda sıkıntı, dolgunluk hissi ve ağrı ortaya çıkar. Ağrı genelde dinlenmekle geçer. Sonra geceleri daha hakim olan kramplar başlar.
Varisin ilk ortaya çıkan belirtisi ayak sırtında görülen ödemdir. Gece istirahatte geçer uzun süren ayakta kalmalarda veya yolculuklarda ortaya çıkar.
Daha sonra ortaya çıkan belirtileri nelerdir?
Ayaklardaki ağrı hissi, gece krampları, sürekli veya zaman zaman beliren şişlikler hastaların en sık dile getirdiği şikâyetlerdir. Varisler, sıklıkla kaşıntıya da neden olur. Daha sonra bacaklarda, ciltten rahatça görülebilen mavi-mor renkteki şişlikler ile kendini belli eder. Örümcek ağı ve biraz daha büyük olarak ortaya çıkan yumak şeklindeki varisler de ortaya sıkça görülür. Hastalığın ilerlemesi ile bacağın alt bölgesinde renk koyulaşmaları olur. İleri aşamada yaraların açılması da varis komplikasyonları arasında yer alır. Varis ülseri de dediğimiz bu yaralar tedavisi en zor ve uzun olan hastalıkları teşkil ederler.
Kimler risk altında'? Kadınlarda neden daha sık görülüyor?
İşi nedeniyle sürekli ayakta durmak zorunda olanlar
Fazla kilolular ve ailesinde varis olanlar
Hormanları nedeniyle kadınlar
Hamileliğin son üç ayındaki kadınlar
Bacaklarından travma geçirenler
Hormon tedavisi olanlar varis oluşumu açısından risk altındadır.
Varisler farklı şekillerde ortaya çıkıyor. Varis çeşitleri hakkında bilgi verir misiniz?
Telanjiektazi Varisler; yıldız şeklinde, örümcek ağ gibi veya ipliksi olarak görülürler. Adacıklar gibi görüneceği gibi bütün bacağı da sarabilirler. Genelde 1 mm. den küçük çaptadırlar.
Retiküler Varisler; genelde çapları 4 mm.'nin altındadır. Ciltten hafif kabarık olarak görülürler.
Toplardamar Varisleri; cilt altında kabarık olarak görülürler. Çapları 4 mm.'den fazladır. İçindeki kanın rengi nedeni ile mavi-mor-yeşilimsi olarak görülürler.
Varis tedavisinde nasıl bir yol izleniyor?
Koruyucu tedavi ilk adımdır. Daha varis oluşmadan ortaya çıkmasına neden olabilen etkenlerden korunmak esastır.
Uzun süre ayakta sabit kalmamak gerekir. Sabit kalmaktan kaçınılamadığı durumlarda ayak değiştirmek, ayak parmakları üzerinde hafifçe yaylanmak, hafifçe sanki çömelir gibi yapma veya birkaç adım atmak varis oluşumundan kişileri korur. Uzun süre sabit oturulacaksa ayakkabıların içinde ayak parmaklarını oynatmak, zaman zaman ayağın topuk kısmını ve burun kısmını hareket ettirmek kişiyi oldukça koruyacaktır.
Çok uzun süre sabit olarak ayakta kalacak kişilerin düşük basınçlı varis çorabı kullanmaları uygundur.( bunların giyilmeleri çok kolaydır ) .
Başlangıç halindeki varislere tıbbi tedavi, istirahat ve varis çorapları uygulanabilir. İlerlemiş varislerin tedavisinde uygulanan yöntemler; Skleroterapi, Sklerozan Köpük Tedavisi, Mikro Cerrahi Yöntem, Lazer Tedavisi ve Cerrahi Girişim.
Varislerden nasıl korunabiliriz?
- Uzun süre ayakta durmak zorunda kalırsanız sıkça ayak değiştirin
- Bacak bacak üstüne atmak venöz dolaşımı zorlar.
- Fazla kilolar bacakların yükünü artırarak varis oluşumunu kolaylaştırır.
- Dar pantolonlar kan dolaşımını zorlaştırarak varislere neden olabilir.
- Kronik kabızlık da ıkınma sürecince toplardamarlar içi basıncını artırarak varise neden olabilir.
- Yüksek topuklu ayakkabılar baldır kaslarının sürekli gerginliği ile toplardamar akımını bozarlar.
- Aşırı güneşte kalmak varis oluşumunu tetiklediği için güneşlenirken bacaklarınızı bir havlu ile örterek koruyunuz.
- Deniz kıyısında sıcak kum yerine şezlongları tercih ediniz.
- Sıcak kuma uzanmak zorunda kalırsanız sereceğiniz bir havlu size korunmada yardımcı olacaktır.
Kaplıcalar zararlıdır. Mutlaka kaplıcaya gitmek ve sıcak suya girmek istiyorsanız koruyucu (az basınçlı ) varis çoraplarını suya girerken destek olarak kullanabilirsiniz.
Cerrahi yöntemlerden de bahseder misiniz?
Günümüzde iki türlü cerrahi girişim uygulanmaktadır.
Laser kullanılarak yapılan yöntemde varisli damar içine sadece bir iğne deliğinden konulan kateter klavuzluğunda laser fiberi kullanılarak yapılan bir cerrahi yöntemdir. Olguya göre genel, spinal veya lokal anestezi altında uygulanır. Çok gelişmiş görüntüleme ve laser aygıtlarının kombine kullanılması ile gerçekleştirilir. Ciddi bir tecrübe gerektiren operasyonlardır.
Klasik yöntem de dediğimiz bir diğer şekil varisli damarın doğrudan açılarak ( ama mümkün olan en küçük kesilerle ) özel aletlerle çıkarılması esasına dayanır. Hastayı en az travmatize edecek şekilde uygulanır.
Her iki müdahale şeklinin seçilmesinde doktorun tercihi çok önemlidir.
Doktor hasta damarın yapısına en uygun girişim şeklini seçecektir.
Hasta olan sadece varis kapaklarında birisi ise bu kapak üzerine doğrudan yapılan girişimle kapağa doğrudan müdahale edilebilmektedir.
Hastalığın çok ilerlemiş olduğu durumlarda mesela bacakta varis yaralarının açıldığı hastalarda bu varis ülserlerine derin damarlardan doğru giden kan akımının endoskopik yöntemlerle de bağlanması gerekir.
Lazer tedavisi hangi varislere karşı etkili?
Laser cihazları ile 4 mm.ye kadar olan varislere cilt üstünden müdahale edilebilir. Cihazların soğutma özelliği özelliği sayesinde lazer ışığı enerjisi çok kısa süre ile dokuya verildiğinden hemen hemen ağrısız bir yöntemdir. İşlemden önce cilt hissini azaltan kremler de kullanılmaktadır.
Tedavi ne kadar sürüyor?
Yaklaşık bir saatlik sürede hastalar varislerinden kurtuluyor. Erken gelen olgularda tamama yakın başarı sağlanıyor. Hastalar, kalan ya da yeni oluşan varislerinden de kontrollerde kurtulabiliyor.
Ciltte iz kalma riski var mı?
Gelişmiş Laser cihazlarının kare akım özelliği nedeni ile ağrı riski ve ciltte sonradan gelişebilen renk değişikliği komplikasyonu en aza indirilebiliyor.
Skleroterapi ( ilaç veya köpük ) iz konusunda en şanssız tedavi metodudur. Skleroterapinin uygulanacağı damarlar ve endikasyonu çok dikkatli seçilmelidir.
MUTLAKA konusunda UZMAN bir hekim tarafından uygulanmalıdır. Sadece VARİS TEDAVİSİ İLE UĞRAŞAN BİR MERKEZ bu konuda en iyi yaklaşımı sağlayacaktır. Yine de sklerozan tedavinin uygulanacağı damarlarda kalabilecek açık kahverengi – sarı renk damardaki demirin pas olarak vücutta kalması sonucudur. Tedavi sırasında dıştan sürülerek kullandığımız bazı ilaçlar bu lekeleri en aza indirebilmektedir.
Bu tedavi şeklinin teklif edildiği hastalar doktorları ile mutlaka ciddi ve dikkatli bir şekilde konuşmalıdır. Yoksa sonradan çıkabilecek yan etki ve görsel bozukluklar can sıkabilir.